Temat 3.3: Czy diety roślinne są bardziej zrównoważone?
Kliknij na każdy pasek poniżej, aby dowiedzieć się więcej o tym, jak dieta roślinna wpływa na środowiskowe, zdrowotne i społeczno-ekonomiczne filary zrównoważonego rozwoju.
- Żywność może wpływać na środowisko w całym łańcuchu dostaw – od jej produkcji po przetwarzanie i transport.
- 26% emisji gazów cieplarnianych na świecie pochodzi z żywności.
- Diety roślinne są postrzegane jako bardziej zrównoważone środowiskowo niż diety zwierzęce i mają mniejszy wpływ na środowisko.
Jak pokazano na wykresie 1, żywność pochodzenia zwierzęcego wymaga więcej zasobów (np. wykorzystanie gruntów, hodowla, pasza dla zwierząt, pakowanie, transport) w całym łańcuchu dostaw w porównaniu z żywnością pochodzenia roślinnego, co skutkuje wyższym poziomem emisji gazów cieplarnianych.
Wykres 1. Emisje gazów cieplarnianych w całym łańcuchu dostaw. Emisje gazów cieplarnianych są mierzone w kilogramach ekwiwalentu dwutlenku węgla na kilogram żywności. Aby uzyskać dostęp do rysunku, odwiedź tutaj: https://ourworldindata.org/grapher/food-emissions-supply-chain
Istnieje jednak znaczna zmienność wpływu na środowisko osób stosujących diety roślinne:
- Wszelkie korzyści dla środowiska zależą od ilości i rodzaju spożywanej żywności.
- Nadmierne spożycie kalorii, wysokie spożycie owoców przewożonych samolotem lub spożycie dużych ilości tłustych produktów mlecznych, takich jak ser lub masło, może zagrozić potencjalnym korzyściom wynikającym z unikania mięsa.
WNIOSKI Z punktu widzenia ochrony środowiska, przyjęcie zbilansowanej diety roślinnej może być skuteczną strategią ograniczania degradacji środowiska systemów żywnościowych i zmniejszania zużycia zasobów Ziemi. |
Badania konsekwentnie donoszą, że niskie spożycie żywności pochodzenia roślinnego i wysokie spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego i ultra przetworzonej żywności (opisane w części 2), może prowadzić do złych wyników zdrowotnych.
↓
Wyniki te wskazują na żywność pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz stopień przetworzenia żywności jako główne parametry w kontekście zrównoważonej, zdrowej diety. |
- Jakość diety roślinnej jest również ważnym czynnikiem. Osoby stosujące zdrową dietę roślinną mają niższą masę ciała, obwód talii i tłuszcz trzewny (brzuszny) niż osoby stosujące „niezdrową” dietę roślinną.
- Sugerowane przejście na żywność pochodzenia roślinnego i odejście od źródeł zwierzęcych (z wyjątkiem ryb i owoców morza) oraz zmiany w systemach produkcji żywności są bezpośrednio związane z agendą zrównoważonego rozwoju.
- Osoby niejedzące mięsa prowadzą ogólnie zdrowszy styl życia niż osoby jedzące mięso 3 a osoby stosujące dietę roślinną rzadziej mają nadwagę.
- Stwierdzono, że diety roślinne (wegetariańskie, wegańskie) poprawiają kardiometaboliczne czynniki ryzyka (masa ciała, ciśnienie krwi, lipidy we krwi itp.) i zmniejszają ryzyko rozwoju lub śmierci z powodu chorób układu krążenia.
- W porównaniu z osobami niebędącymi wegetarianami, u osób stosujących dietę roślinną stwierdzono również niższe ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Może to wynikać z wyższego spożycia błonnika pokarmowego i zielonych warzyw liściastych, które, jak stwierdzono, chronią przed rozwojem cukrzycy typu 2.
- Stwierdzono, że weganie, wegetarianie i pescowegetarianie mają niższe ryzyko zachorowania na wszystkie nowotwory w porównaniu z niewegetarianami.3 Może to wynikać z właściwości chemo-ochronnych i prozdrowotnych fitochemikaliów występujących w niektórych pokarmach roślinnych.
Światowy Fundusz Badań nad Rakiem:
Diety zmniejszające ryzyko zachorowania na raka zawierają umiarkowane ilości czerwonego mięsa i niewiele lub wcale mięsa przetworzonego.
Diety reprezentują sposób życia, który kształtuje się i jest kształtowany przez kontekst lokalny, społeczny, kulturowy i ekonomiczny. Aspekty te są ważnymi filarami koncepcji zrównoważonego rozwoju.
Osiągnięcie diet, które zapewniają lepsze wyniki w zakresie zdrowia i zrównoważonego rozwoju, będzie wymagało oparcia się na społeczno-kulturowym przywłaszczeniu diet, przy jednoczesnym uwzględnieniu zmiennych ekonomicznych (np. kosztów żywności, konkurencyjności i rentowności łańcuchów żywnościowych i ich podmiotów).
Diety terytorialne (lokalne) są powiązane z określonymi obszarami geograficznymi, takimi jak dieta japońska, dieta śródziemnomorska i nowa dieta nordycka. Zwłaszcza dieta śródziemnomorska i nowa dieta nordycka to diety oparte na roślinach z niewielką lub umiarkowaną ilością żywności pochodzenia zwierzęcego.
Lokalność żywności została uznana za priorytet na całym świecie w celu:
- wzmocnienia gospodarek wiejskich wraz z producentami i rynkami rolnymi
- poprawy zdrowia środowiska
- ułatwienia dostępu do żywności i lepszego odżywiania.
Zdjęcie z przewodnika strategicznego. Krótkie łańcuchy dostaw żywności (SFSC). SIŁA 2 ŻYWNOŚĆ. Styczeń 2021 r.