Temat 2.1: Redystrybucja żywności
Redystrybucja żywności to proces, w ramach którego nadwyżki żywności, które w przeciwnym razie mogłyby zostać zmarnowane, są odzyskiwane, gromadzone i dostarczane ludziom, w szczególności tym znajdującym się w trudnej sytuacji.
Odzyskiwanie bezpiecznej i pożywnej żywności przeznaczonej do spożycia przez ludzi oznacza otrzymywanie, za opłatą lub bez, żywności (przetworzonej, półprzetworzonej lub surowej), która w przeciwnym razie zostałaby wyrzucona lub zmarnowana z łańcuchów dostaw rolniczych, hodowlanych i rybackich systemu żywnościowego.
Redystrybucja nadwyżek żywności jest objęta ogólnym prawem żywnościowym. Organizacje, które otrzymują nadwyżki żywności – czy to organizacje redystrybucyjne, czy organizacje pozarządowe – należy uznać za podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze na mocy ogólnego prawa żywnościowego.
Sieć redystrybucji
Organizacje „drugiej linii” odzyskują darowaną żywność od podmiotów w łańcuchu dostaw żywności, którą transportują, przechowują i redystrybuują do sieci powiązanych i wykwalifikowanych organizacji charytatywnych, w tym organizacji charytatywnych, restauracji społecznych, przedsiębiorstw społecznych itp.
Organizacje “pierwszej linii” otrzymują żywność od organizacji “drugiej linii” i/lub bezpośrednio od podmiotów w łańcuchu dostaw żywności. One z kolei dostarczają tę żywność swoim beneficjentom w różnych formach (np. paczki żywnościowe, kuchnie dla ubogich, posiłki serwowane w restauracjach/kawiarniach społecznych itp.)
Nadwyżka żywności
Nadwyżki żywności, składające się z gotowych produktów spożywczych (w tym świeżego mięsa, owoców i warzyw), produktów częściowo przetworzonych lub składników żywności, mogą powstawać na każdym etapie łańcucha produkcji i dystrybucji żywności z różnych powodów. Żywność, która nie jest zgodna ze specyfikacjami producenta i/lub klienta (np. różnice w kolorze, rozmiarze, kształcie itp.), a także błędy w produkcji i etykietowaniu mogą generować nadwyżki np. w sektorze rolnym i produkcyjnym.
Nadwyżki żywności mogą być redystrybuowane pod warunkiem, że nadają się do spożycia przez ludzi i są zgodne ze wszystkimi wymogami bezpieczeństwa żywności, określonymi w przepisach UE dotyczących bezpieczeństwa żywności i informacji o żywności dla konsumentów, a także w odpowiednich przepisach krajowych.
Żywność nadająca się do przekazania to:
- Łatwo psujące się produkty spożywcze zbliżające się do daty przydatności do spożycia;
- Niepsujące się produkty spożywcze zbliżające się do daty przydatności do spożycia i ewentualnie ją przekraczające;
- Nieprawidłowo zważone lub odmierzone produkty spożywcze, które nie mogą zostać sprzedane;
- Zebrane na polach za zgodą producenta;
- Nieprawidłowo oznakowane produkty spożywcze – o ile można podać wszystkie obowiązkowe informacje, w tym alergeny i składniki;
- Uszkodzone, niedoskonałe produkty i produkty luzem, w przypadku których bezpieczeństwo żywności i informacje o żywności dla konsumenta nie zostały naruszone;
- Nieotwarte, nadmiernie zaopatrzone artykuły, zwroty produktów spożywczych lub błędy w wysyłce;
- Przeterminowane artykuły promocyjne lub sezonowe, produkty wycofane z produkcji i inne zapasy do usunięcia.
*nie każdy kraj UE zezwala na przekazywanie żywności, której data ważności została przekroczona, np. w Polsce nie jest to możliwe
Dlaczego producenci żywności i napojów, sprzedawcy detaliczni i hurtownicy powinni przekazywać nadwyżki żywności?
Jeśli jesteś organizacją, która chce otrzymywać nadwyżki i nawiązać współpracę z producentami żywności i napojów, detalistami i hurtownikami, możesz użyć następujących argumentów:
- poprawa stanu środowiska i walka z ubóstwem żywnościowym;
- wspólne działanie w kontekście rosnącego ubóstwa żywnościowego;
- wspieranie zaangażowania społeczności;
- zapobieganie marnotrawieniu żywności;
- optymalizacja procesu produkcji i zarządzania zapasami;
- możliwość obniżenia kosztów utylizacji;
- poprawa reputacji wśród klientów i interesariuszy;
- odliczenia podatkowe i zachęty fiskalne, w stosownych przypadkach.