Temat 1.3: Duży łańcuch dostaw żywności
Długie łańcuchy dostaw żywności (LFSC) mogą być definiowane na różne sposoby w zależności od kontekstu, ale ogólnie odnoszą się do systemów dystrybucji żywności, które obejmują liczne etapy i pokonują duże odległości od miejsca produkcji do miejsca konsumpcji. Często są one częścią globalnej sieci handlowej, gdzie składniki pochodzą z różnych części świata, a etapy produkcji odbywają się w różnych krajach, co prowadzi do większej liczby „food miles” (kilometrów, które pokonuje żywność). Ta zależność od rynków międzynarodowych i logistyki tworzy złożony i wzajemnie połączony system, który generuje i zarządza dużymi ilościami danych.
Ponadto, te łańcuchy dostaw obejmują wielu pośredników, takich jak rolnicy, przetwórcy, producenci, dystrybutorzy i detaliści, a żywność przechodzi przez wiele rąk, zanim dotrze do konsumenta, co zwiększa łączną liczbę transakcji i dodatkowo komplikuje cały proces.
Główne rodzaje żywności obsługiwane w dużych łańcuchach dostaw żywności:
- Konserwowana żywność: możliwość przechowywania w puszkach, zamrażania, pasteryzacji, pakowania w atmosferze modyfikowanej lub chłodzenia, łatwy transport, mniejsze straty i degradacja, pożywna i zróżnicowana dieta przez cały rok
- Żywność produkowana: zazwyczaj wymaga dużej liczby transakcji, składniki pochodzą z różnych rodzajów produkcji i źródeł – niektóre mogą pochodzić z lokalnych łańcuchów dostaw, inne z sieci globalnych.
- Żywność towarowa: zwykła żywność konserwowana, dystrybuowana i przechowywana na skalę międzynarodową, często obejmuje transport morski na duże odległości
Przykład LFSC
Wykorzystanie składników importowanych z całego świata i etapy produkcji w różnych krajach. Na przykład owoce tropikalne mogą być uprawiane w Ameryce Południowej, przetwarzane i pakowane w innym kraju, a sprzedawane w supermarketach w całej Europie.
Problemy związane z dużym łańcuchem dostaw żywności
Duże łańcuchy dostaw żywności stwarzają szereg wyzwań, w tym problemy logistyczne, ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
Transport żywności na duże odległości przyczynia się do wyższej emisji dwutlenku węgla i zużycia energii, szczególnie w przypadku towarów łatwo psujących się, które wymagają chłodzenia, co prowadzi do wyższych kosztów transportu, paliwa i magazynowania. To zwiększa ślad środowiskowy produkcji i dystrybucji żywności i może prowadzić do wyższych cen dla konsumentów.
Złożoność dużych łańcuchów dostaw żywności wymaga zaawansowanej logistyki i koordynacji. Im dłużej żywność pozostaje w transporcie lub magazynowaniu, tym większe jest ryzyko zanieczyszczenia, psucia się lub manipulacji, co skutkuje zwiększonym marnotrawstwem żywności. Niewłaściwe obchodzenie się z żywnością lub opóźnienia na dowolnym etapie mogą prowadzić do wyrzucenia dużych ilości żywności, zanim dotrze ona do konsumentów.
Większe łańcuchy dostaw często zależą od globalnych sieci handlowych, co sprawia, że lokalne systemy żywnościowe stają się zależne od rynków międzynarodowych, przez co są bardziej podatne na zewnętrzne zakłócenia, takie jak te spowodowane wydarzeniami pogodowymi, kwestiami geopolitycznymi, opóźnieniami w transporcie czy niestabilnością gospodarczą. Jednym z takich zakłóceń była pandemia COVID-19. W tym okresie systemy żywnościowe doświadczyły częściowych zakłóceń, a duże supermarkety borykały się z niedoborami spowodowanymi przez panikę zakupową. Poniższa grafika pokazuje, jak logistyczne sieci i łańcuchy dostaw są ze sobą powiązane oraz jak zakłócenia, takie jak te wywołane przez COVID-19, mają negatywne skutki w różnych sektorach.
