Temat 1.1: Czym są składniki odżywcze?
Składniki odżywcze to substancje chemiczne wymagane przez organizm do utrzymania podstawowych funkcji. Pomagają one komórkom naszego ciała funkcjonować i wytwarzać energię.
Składniki odżywcze dzielą się na makro- i mikroelementy
Makroskładniki odżywcze (Węglowodany, Białka, Tłuszcz)
Makroskładniki odżywcze są potrzebne w dużych ilościach i dostarczają organizmowi energii.
Węglowodany są głównym źródłem energii w diecie człowieka.
Przykłady żywności o wysokiej zawartości węglowodanów to chleb, ryż, mleko, ziemniaki, makaron i produkty bogate w skrobię.
Białka są odpowiedzialne za wzrost komórek i tkanek i są istotne w okresach szybkiego wzrostu, takich jak dzieciństwo, okres dojrzewania i ciąża.
Przykładami pokarmów bogatych w białko są mięso, ryby, jaja, orzechy, nabiał i rośliny strączkowe.
Tłuszcz jest źródłem i magazynem energii. Istnieją dwa rodzaje tłuszczu: tłuszcz nienasycony (dobry dla naszego zdrowia) i tłuszcz nasycony (zły dla naszego zdrowia).
- Przykładami żywności o wysokiej zawartości tłuszczów nasyconych są tłuste kawałki mięsa, pikantne przekąski i olej palmowy.
- Przykładami żywności o wysokiej zawartości tłuszczów nienasyconych są awokado, orzechy i oliwa z oliwek.
Ważną podkategorią nienasyconych kwasów tłuszczowych są niezbędne kwasy tłuszczowe, których organizm nie jest w stanie sam wytworzyć i które powinny być dostarczane z pożywieniem. Przykładami pokarmów bogatych w niezbędne kwasy tłuszczowe są tłuste ryby, takie jak sardynki i makrela.
Mikroskładniki odżywcze (Witaminy, Minerały)
Mikroskładniki odżywcze są potrzebne w niewielkich ilościach i są niezbędne do funkcjonowania i rozwoju organizmu.
Witaminy są niezbędnymi składnikami utrzymania optymalnego zdrowia. Każda witamina pełni inną funkcję. Istnieje 13 niezbędnych witamin. Są to witaminy A, D, E i K oraz witaminy z grupy B (tiamina, ryboflawina, niacyna, kwas pantotenowy, biotyna, B6, B12 i kwas foliowy).
Minerały to pierwiastki, których nasz organizm potrzebuje do funkcjonowania. Można je znaleźć na ziemi i w żywności. Minerały to wapń, żelazo, fluor, jod, magnez, fosfor, potas, selen, sód i cynk.
Składniki odżywcze znajdują się w żywności. Pokarmy, które dostarczają podobnych ilości składników odżywczych, są pogrupowane razem.
5 głównych grup żywności to:
- Owoce i warzywa
- Produkty zbożowe (np.: chleb, ryż, ziemniaki, makaron i inne węglowodany skrobiowe)
- Produkty mleczne i mleko (np. mleko, sery, fermentowane napoje mleczne)
- Źródła białka(np.: rośliny strączkowe, ryby, jaja, mięso)
- Tłuszcze (np.: oleje, orzechy)