Temat 1.4: Definicja strat i marnowania żywności
Marnowanie żywności obejmuje żywność przeznaczoną do spożycia przez ludzi, która jest wyrzucana i tracona na każdym etapie łańcucha dostaw, od rolnictwa po gospodarstwa domowe.
Istnieją dwie formy: utrata żywności i marnowanie żywności, rozróżniane ze względu na to, kiedy i dlaczego żywność jest wyrzucana.
Straty żywności wynikają z problemów podczas produkcji, przechowywania, przetwarzania i dystrybucji, zanim żywność dotrze do konsumentów.
W przeciwieństwie do tego, marnotrawstwo żywności występuje po tym, jak konsumenci otrzymują żywność, co wynika ze świadomych decyzji o wyrzuceniu jadalnych produktów. Jednak obie formy przyczyniają się do wyzwań społecznych i środowiskowych.
Unijna definicja marnowania żywności: Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) pracowała nad harmonizacją tych pojęć, natomiast straty żywności są zwykle uważane za występujące w całym łańcuchu dostaw żywności, od zbiorów/uboju/połowu do poziomu sprzedaży detalicznej, ale z wyłączeniem tego poziomu. Z drugiej strony marnotrawstwo żywności występuje na poziomie sprzedaży detalicznej i konsumpcji. Żywność skierowana do innych zastosowań gospodarczych, takich jak pasza dla zwierząt, nie jest uważana za ilościową stratę lub marnotrawstwo żywności. Podobnie, niejadalne części nie powinny być uważane za odpady żywnościowe.
Wierzcie lub nie, ale na całym świecie około 14% żywności (która jest warta 400 miliardów dolarów!) nie trafia z farmy do sklepu, a dodatkowe 17% jest marnowane przez sklepy i ludzi takich jak my. To duży problem, z którym musimy się zmierzyć. Utrata i marnowanie żywności negatywnie wpływają na bezpieczeństwo żywnościowe i odżywianie oraz znacząco przyczyniają się do emisji gazów cieplarnianych, zanieczyszczenia środowiska, degradacji naturalnych ekosystemów i utraty różnorodności biologicznej.
Zgodnie z planami Organizacji Narodów Zjednoczonych (2022), kwestia ta stała się niezwykle ważna na całym świecie, a wielu ekspertów wyjaśnia, w jaki sposób ograniczenie strat i marnotrawstwa żywności to nie tylko oszczędność żywności, ale także osiągnięcie dużych celów, takich jak upewnienie się, że każdy ma wystarczająco dużo jedzenia (cel nr 2) i bycie odpowiedzialnym za sposób, w jaki wykorzystujemy zasoby (cel nr 12).
Pomiar marnotrawstwa żywności stanowi poważne wyzwanie ze względu na ograniczoną dostępność danych z przemysłu spożywczego oraz brak powszechnie akceptowanych definicji marnotrawstwa żywności, strat żywności i nadwyżek żywności. Kwestia ta jest dodatkowo skomplikowana, co podkreślają różnice w sposobie operacjonalizacji tych pojęć przez instytucje w różnych skalach, sektorach i kontekstach. Definicje tych terminów mogą się zmieniać w zależności od konkretnej lokalizacji i celów. W przeciwieństwie do strat żywności podczas produkcji, po zbiorach i przetwarzania, a także marnotrawstwa żywności w gospodarstwach domowych, usługach gastronomicznych i handlu detalicznym, nadwyżka żywności jest często określana jako każda żywność w systemie żywnościowym, którą można łatwo przekierować do spożycia przez ludzi.
Według FAO, mierzenie odpadów wyłącznie na podstawie wagi, zazwyczaj przy użyciu ton jako części sprawozdawczej, ma swoje ograniczenia, ponieważ pomija wartość ekonomiczną różnych towarów. Takie podejście może potencjalnie prowadzić do przeceniania produktów o niskiej wartości tylko dlatego, że są one cięższe. Pod względem wagi tona zboża jest równoważna tonie owoców lub tonie mięsa. Jednakże, jeśli chodzi o tworzenie polityk mających na celu ograniczenie marnotrawstwa żywności, kluczowe staje się również uwzględnienie wartości ekonomicznej tych towarów. Aby rozwiązać tę kwestię, FAO i Program Środowiskowy ONZ wspólnie opracowały dwa odrębne wskaźniki, a mianowicie wskaźnik strat żywności (FLI) i wskaźnik marnotrawstwa żywności (FWI).
EU Platform on Food Losses and Food Waste
