Πρόσθετη ανάγνωση
Διαβάστε παρακάτω μια καθοδήγηση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization) για το σχεδιασμό και την εφαρμογή προγραμμάτων διατροφής στα σχολεία στην περιοχή της Ευρώπης
Πολιτική τροφίμων και διατροφής για σχολεία
- Τα προγράμματα επισιτιστικής βοήθειας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της επισιτιστικής ανασφάλειας σε πληθυσμούς με υψηλό κίνδυνο υποσιτισμού, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία και των ατόμων τρίτης ηλικίας.
- Τα σχολικά προγράμματα διατροφής μπορούν να διανέμουν τρόφιμα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και να προωθούν υγιεινές διατροφικές συνήθειες μεταξύ των παιδιών.
- Τα προγράμματα σχολικής διατροφής θα πρέπει να προάγουν τη βιωσιμότητα και να εμπλέκουν τους ενδιαφερόμενους φορείς (δάσκαλους, γονείς, τοπικούς λιανοπωλητές, κ.λπ.) στην ανάπτυξη και εφαρμογή των προγραμμάτων.
Ο ΠΟΥ (WHO) συνιστά τα ακόλουθα πέντε βήματα για το σχεδιασμό και την εφαρμογή προγράμματος διατροφής στα σχολεία:
- Συγκεντρώστε μια βασική ομάδα δράσης.
- Πραγματοποιήστε μια βασική αξιολόγηση της διατροφής στο σχολείο.
- Αναπτύξτε μια πολιτική τροφίμων και διατροφής με βάση τις συστάσεις του ΠΟΥ για υγιεινή διατροφή και ενεργό τρόπο ζωής για παιδιά και εφήβους, λαμβάνοντας υπόψη τέσσερα βασικά στοιχεία: τη σχολική κοινότητα, το σχολικό πρόγραμμα σπουδών, το σχολικό περιβάλλον και τις σχολικές υπηρεσίες διατροφής και υγείας.
- Αναπτύξτε ένα σχέδιο δράσης στην βασική ομάδα δράσης.
- Εφαρμόστε, παρακολουθείστε και αξιολογείστε το σχέδιο δράσης.
Μεσημεριανά γεύματα: Τα μεσημεριανά γεύματα θα πρέπει να καλύπτουν κατά μέσο όρο το ένα τρίτο των ημερήσιων αναγκών των μαθητών σε θρεπτικά συστατικά. Τα γεύματα πρέπει να ακολουθούν τις διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές της υγιεινής διατροφής για τα παιδιά και θα πρέπει να καταναλώνονται σε μια φιλική αίθουσα φαγητού, δίνοντας στα παιδιά αρκετό χρόνο για να επιλέξουν και να απολαύσουν το γεύμα τους.
Πρωινά γεύματα: Η παράλειψη πρωινού έχει συσχετιστεί με έλλειψη συγκέντρωσης και χρονικής συνέπειας, καθώς και χαμηλότερες ακαδημαϊκές επιδόσεις στα παιδιά. Η κατανάλωση πρωινού βοηθά τους μαθητές να αλληλεπιδρούν κοινωνικά με τους συνομηλίκους τους και να μειώνουν την παρορμητική κατανάλωση φαγητού. Οι ντόπιοι αγρότες μπορούν να συμμετέχουν σε προγράμματα πρωινού για την παροχή τοπικών προϊόντων όπως γάλα και γιαούρτι.
Αυτόματοι πωλητές: Αυτόματοι πωλητές που περιέχουν αναψυκτικά και ποτά με γεύση φρούτων δεν πρέπει να επιτρέπονται στα σχολεία για μικρά παιδιά. Εάν είναι διαθέσιμοι, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την πώληση πιο υγιεινών επιλογών όπως νερό, γάλα, φρέσκων χυμών φρούτων και σνακ με χαμηλά λιπαρά (π.χ. φρούτα και λαχανικά, σάντουιτς και γαλακτοκομικά προϊόντα).
Συνδρομές φρούτων, λαχανικών και γάλακτος: Οι περισσότεροι μαθητές δεν καταναλώνουν τη συνιστώμενη πρόσληψη φρούτων και λαχανικών (Φ-Λ) (δηλαδή τουλάχιστον πέντε μερίδες την ημέρα). Επιπλέον, η κατανάλωση Φ-Λ φαίνεται να μειώνεται με την ηλικία. Τα προγράμματα Φ-Λ σε συνεργασία με τοπικούς αγρότες μπορούν να προωθήσουν την πρόσληψη Φ-Λ από τα παιδιά στο σχολείο. Ομοίως, τα προγράμματα γάλακτος στα σχολεία μπορούν να προωθήσουν την κατανάλωση γάλακτος και να βοηθήσουν τα παιδιά που δεν τρώνε πρωινό να διατηρήσουν τη συγκέντρωσή τους στο σχολείο.
- Η συμμετοχή των γονέων ενισχύει την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων διεγείροντας την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα τρόφιμα και τη διατροφή, έτσι ώστε να αυξηθεί η ποικιλία στη διατροφή και η διαθεσιμότητα υγιεινών τροφίμων στο σπίτι.
- Οι διατροφικές προτιμήσεις των παιδιών αλλάζουν μέσα από την παρατήρηση των συνομηλίκων και των ενηλίκων. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά δεν ακολουθούν μόνο το πρότυπο πρόσληψης τροφής των γονιών τους, αλλά και τη στάση τους απέναντι στο φαγητό, καθώς και τη σωματική δυσαρέσκεια. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά αντικατοπτρίζουν τις ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες των γονιών τους.
Κοινότητα: Η σχολική κοινότητα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη προγραμμάτων βιώσιμης επισιτιστικής βοήθειας. Η συνεργασία μεταξύ σχολικού προσωπικού και μαθητών, γονέων, μη κυβερνητικών οργανώσεων και μελών της τοπικής κοινότητας είναι σημαντική για την προώθηση προγραμμάτων βιώσιμης διατροφής στα σχολεία.
Τοπικοί λιανοπωλητές και αγρότες: Οι τοπικοί αγρότες και οι έμποροι λιανικής (περίπτερα, καντίνες) θα πρέπει να ενθαρρύνονται να συνάπτουν συμβάσεις με τα σχολεία. Η συνεργασία μεταξύ αγροτών και σχολείων έχει πολλαπλά οφέλη, από την παροχή θρεπτικών, εποχιακών και τοπικών τροφίμων μέχρι την πραγματοποίηση εκδρομών που επιτρέπουν στα παιδιά να μάθουν περισσότερα για την παραγωγή τροφίμων, τη βιωσιμότητα και τα οικολογικά ζητήματα.
ΜΜΕ και δημοσιότητα: Η δημοσιότητα μέσω των κοινωνικών δικτύων για πρωτοβουλίες σχολικής διατροφής και διατροφολογίας ενθαρρύνει τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας και βοηθά τους γονείς να ενημερώνονται για τις δράσεις που λαμβάνουν χώρα στις σχολικές δραστηριότητες.
- Η αξιολόγηση του προγράμματος θα πρέπει να στοχεύει στην ανάλυση της έκτασης της εφαρμογής, της δέσμευσης στο πρόγραμμα, της κάλυψης, της χρήσης υλικών, των περιβαλλοντικών μεσολαβητών, του προγράμματος σπουδών, της συμμετοχής των γονέων σε δραστηριότητες, των σχολικών υπηρεσιών διατροφής, του προσωπικού και της κοινοτικής υποστήριξης.
- Για κάθε παρέμβαση, πρέπει να αναπτυχθούν συγκεκριμένοι δείκτες και μέθοδοι χρησιμοποιώντας εκπαίδευση από συνομηλίκους, παρακολούθηση στην τάξη ή παρακολούθηση σχολικών γευμάτων.
- Η εφαρμογή του προγράμματος σπουδών μπορεί να αξιολογηθεί με την ανάπτυξη μεθόδων σύγκρισης των αυτοαναφορών των εκπαιδευτικών παρατηρήσεων στην τάξη, καθώς και της φοίτησης στο σχολείο, της συμμετοχής της οικογένειας και των εμποδίων για διατροφικές αλλαγές.