Θέμα 4.2: Απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά και διατροφικές ιδιαιτερότητες των εγκύων και γυναικών που θηλάζουν
Γιατί μια επαρκής διατροφή είναι σημαντική πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας;
- Μια διατροφή που παρέχει όλα τα βασικά θρεπτικά συστατικά είναι σημαντική για την υγεία και την ευημερία των γυναικών σε όλα τα στάδια της μητρικής ζωής τους: από την εφηβεία έως την προσύλληψη, την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.
- Για τις έγκυες γυναίκες, η διατροφή με επαρκή θρεπτικά συστατικά πριν από την εγκυμοσύνη είναι πολύ σημαντική για την παροχή θρεπτικών αποθεμάτων για την εγκυμοσύνη, ενώ, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, αυξάνονται οι απαιτήσεις σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά.
Η εικόνα προέρχεται από το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (United Nations Children’s Fund – UNICEF), 2021. Η διατροφή των γυναικών σε όλη τα μητρικά στάδια. Πηγή: https://www.unicef.org/media/115361/file/Maternal%20Nutrition%20Programming%20Guidance.pdf
- Η κακή διατροφή πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει συσχετιστεί με δυσμενή αποτελέσματα για την υγεία, όπως υπέρταση κύησης, διαβήτης κύησης, πρόωρος τοκετός, θνησιγένεια και βρέφη που γεννήθηκαν με χαμηλό βάρος.
- Η υγιεινή διατροφή πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μειώνει τον κίνδυνο αυτών των δυσμενών εκβάσεων και έχει συσχετιστεί με μια υγιή εγκυμοσύνη.
- Η διατήρηση ενός υγιούς βάρους πριν από την εγκυμοσύνη και η απόκτηση του συνιστώμενου βάρους κύησης είναι επίσης σημαντική για τα βέλτιστα αποτελέσματα της εγκυμοσύνης.
- Κατά τη διάρκεια του θηλασμού, η παραγωγή και η σύνθεση του ανθρώπινου γάλακτος επηρεάζεται από τη διατροφική πρόσληψη και τα αποθέματα λιπώδους θρεπτικών συστατικών. Οι γυναίκες θα πρέπει να ακολουθούν μια υγιεινή διατροφή για να αποκαταστήσουν τα μητρικά αποθέματα θρεπτικών συστατικών μετά τον τοκετό και να διασφαλίσουν ότι καλύπτουν τις πρόσθετες ενεργειακές ανάγκες που σχετίζονται με το θηλασμό. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις γυναίκες που υποσιτίζονται.
Κάντε κλικ σε κάθε γραμμή παρακάτω για να μάθετε περισσότερα σχετικά με τις απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας
- Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, οι ενεργειακές απαιτήσεις αυξάνονται κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο. Ωστόσο, οι ενεργειακές απαιτήσεις εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά του ατόμου, όπως το βάρος της γυναίκας πριν την εγκυμοσύνη, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και αν πρόκειται για μονήρη ή πολύδυμη κύηση.
- Για ενήλικες έγκυες γυναίκες με υγιές σωματικό βάρος πριν την εγκυμοσύνη, οι ενεργειακές απαιτήσεις μπορούν να καλυφθούν μέσω μιας ισορροπημένης και ποικίλης διατροφής, εστιάζοντας στην κατανάλωση τροφών πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά αντί στην κατανάλωση υψηλότερης ποσότητας φαγητού.
- Οι ενεργειακές απαιτήσεις είναι επίσης αυξημένες σε γυναίκες που θηλάζουν αποκλειστικά.
Υδατάνθρακες
- Οι απαιτήσεις σε υδατάνθρακες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας μπορούν να καλυφθούν με βάση τα γεύματα αμυλούχων τροφίμων (το ένα τρίτο της διατροφής), κατά προτίμηση τρόφιμα ολικής αλέσεως και τουλάχιστον πέντε μερίδων φρούτων και λαχανικών την ημέρα.
Πρωτεΐνη
- Οι απαιτήσεις σε πρωτεΐνη αυξάνονται ελαφρώς κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας, ιδιαίτερα σε υποσιτιζόμενες έγκυες γυναίκες.
- Οι έγκυες και οι γυναίκες που θηλάζουν πρέπει να τρώνε τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες όπως π.χ φασόλια, όσπρια, ψάρια, αυγά, κρέας (εκτός από συκώτι), πουλερικά, γαλακτοκομικά και ξηρούς καρπούς. Το άπαχο κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά θα πρέπει να προτιμώνται.
Λίπη
- Οι απαιτήσεις σε λίπη δεν αυξάνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας. Οι έγκυες και οι γυναίκες που θηλάζουν συνιστάται να περιορίσουν την πρόσληψη τροφών που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και να τα αντικαταστήσουν με τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε ακόρεστα λιπαρά, όπως φυτικά έλαια.
- Οι απαιτήσεις σε ορισμένες βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία αυξάνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
- Το φυλλικό οξύ είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην αρχή της εγκυμοσύνης για την πρόληψη συγγενών γενετικών ανωμαλιών.
↓
| Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organization) συνιστά τη χρήση συμπληρώματος 400 μg φυλλικού οξέος την ημέρα για όλες τις έγκυες γυναίκες.11 Εκτός από τα συμπληρώματα, συνιστάται η πρόσληψη τροφών πλούσιων σε σίδηρο (κρέας, ψάρι, αυγά) και φυλλικό οξύ (σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, εσπεριδοειδή). |
- Άλλα μικροθρεπτικά συστατικά όπως το ασβέστιο, η βιταμίνη D, το ιώδιο και ο σίδηρος μπορεί να χρειαστούν σε έγκυες γυναίκες με πιθανή έλλειψη.
- Κατά τη διάρκεια της γαλουχίας, η επαρκής πρόσληψη των περισσότερων μικροθρεπτικών συστατικών όπως η βιταμίνη D, η βιταμίνη C, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και ο ψευδάργυρος, είναι επίσης σημαντική καθώς εκκρίνονται στο μητρικό γάλα.
Επισιτιστική ανασφάλεια των εγκύων και γυναικών που θηλάζουν
Γυναίκες υποσιτισμένες, λιποβαρείς ή υπέρβαρες με διατροφικές ελλείψεις, έφηβες έγκυες κοπέλες και άλλες ομάδες όπως γυναίκες με αναπηρίες, μολυσματικές ασθένειες (π.χ. HIV), από εθνοτικές και φυλετικές μειονότητες ή εκείνες που αντιμετωπίζουν βία λόγω φύλου ή ζουν σε ασταθή περιβάλλον, βρίσκονται σε κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας.
Τι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την παροχή επισιτιστικής βοήθειας σε έγκυες και γυναίκες που θηλάζουν;
- Όσοι συμμετέχουν σε προγράμματα που παρέχουν επισιτιστική βοήθεια σε έγκυες και γυναίκες που θηλάζουν θα πρέπει να γνωρίζουν τις ανάγκες τους σε θρεπτικά συστατικά προκειμένου να παρέχουν τρόφιμα και γεύματα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.
- Θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν τα τρόφιμα που αποτελούν κίνδυνο για τη μητέρα και το έμβρυο (π.χ. συκώτι, μεγάλα ψάρια, άψητα αυγά) και να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να μειώσουν την έκθεση σε παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τα τρόφιμα.
- Κατά την παρασκευή των γευμάτων, θα πρέπει να τηρούνται όλοι οι κανόνες ασφαλείας των τροφίμων για να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης και τροφικής δηλητηρίασης.
Το ενημερωτικό γράφημα παρακάτω δείχνει ποια τρόφιμα και ποτά πρέπει να αποφεύγετε και πώς να παρασκευάζετε τα τρόφιμα με ασφάλεια όταν παρέχετε επισιτιστική βοήθεια σε έγκυες και γυναίκες που θηλάζουν.
