Θέμα 3.1: Οι βασικές αρχές των βιώσιμων υγιεινών διατροφών
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (Food and Agriculture Organisation) των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι βιώσιμες υγιεινές διατροφές είναι διατροφικά πρότυπα που:
- προωθούν όλες τις διαστάσεις της υγείας και της ευημερίας των ατόμων
- έχουν χαμηλή περιβαλλοντική πίεση και επιπτώσεις
- είναι προσβάσιμες, προσιτές, ασφαλείς και δίκαιες
- είναι πολιτισμικά αποδεκτές.
Μια βιώσιμη υγιεινή διατροφή στοχεύει:
- στη βέλτιστη σωματική ανάπτυξη και λειτουργία όλων των ατόμων
- στην υποστήριξη της σωματικής/ψυχικής/κοινωνικής ευεξίας σε όλα τα στάδια της ζωής για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές
- στην πρόληψη όλων των μορφών δυσθρεψίας (π.χ. υποσιτισμός, έλλειψη μικροθρεπτικών στοιχείων, υπερβολικό βάρος και παχυσαρκία)
- στη μείωση του κινδύνου μη μεταδοτικών ασθενειών που σχετίζονται με τη διατροφή
- στην υποστήριξη της διατήρησης της βιοποικιλότητας και της υγείας του πλανήτη.
Μία βιώσιμη υγιεινή διατροφή πρέπει να συνδυάζει όλες τις παραμέτρους της βιωσιμότητας για την αποφυγή ανεπιθύμητων συνεπειών.
Φωτογραφία εξωφύλλου των κατευθυντήριων αρχών για τις βιώσιμες υγιεινές διατροφές που δημοσιεύθηκαν από τον FAO και τον ΠΟΥ και διατίθενται στη διεύθυνση: Sustainable healthy diets – Guiding principles.
Ποιες είναι οι βασικές αρχές μιας βιώσιμης υγιεινής διατροφής;
Σύμφωνα με τον FAO/ΠΟΥ, οι βιώσιμες υγιεινές διατροφές:
- ξεκινούν νωρίς στη ζωή (αποκλειστικός θηλασμός μέχρι την ηλικία των έξι μηνών, συνέχιση του θηλασμού μέχρι τα δύο έτη και έπειτα κατάλληλη συμπληρωματική σίτιση).
- περιέχουν ελάχιστα επίπεδα παθογόνων, τοξινών και άλλων παραγόντων που μπορούν να προκαλέσουν τροφιμογενείς νόσους.
- μειώνουν τον κίνδυνο μη μεταδοτικών ασθενειών που σχετίζονται με τη διατροφή και διασφαλίζουν την υγεία και την ευημερία των ανθρώπων.
- είναι επαρκείς σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη και καλύπτουν τις ανάγκες για μια ενεργή και υγιή ζωή σε όλο τον κύκλο ζωής.
- βασίζονται σε μια ποικιλία μη επεξεργασμένων ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, ισορροπημένα μεταξύ των ομάδων τροφίμων, ενώ περιορίζουν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και ποτά.
- περιλαμβάνουν δημητριακά ολικής αλέσεως, όσπρια, ξηρούς καρπούς καθώς και αφθονία και ποικιλία φρούτων και λαχανικών.
- μπορεί να περιλαμβάνουν μέτριες ποσότητες αυγών, γαλακτοκομικών, πουλερικών και ψαριών, καθώς και μικρές ποσότητες κόκκινου κρέατος.
- περιλαμβάνουν ασφαλές και καθαρό πόσιμο νερό ως το υγρό επιλογής.
Σύμφωνα με τον FAO/ΠΟΥ, μια βιώσιμη υγιεινή διατροφή:
- διατηρεί τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τη χρήση νερού και γης, την εφαρμογή αζώτου και φωσφόρου και τη χημική ρύπανση εντός καθορισμένων στόχων.
- διατηρεί τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένων των καλλιεργειών, των ζώων, των τροφίμων δασικής προέλευσης και των υδρόβιων γενετικών πόρων και συμβάλλει στην αποφυγή της υπεραλίευσης και του υπερβολικού κυνηγιού.
- ελαχιστοποιεί τη χρήση αντιβιοτικών και ορμονών στην παραγωγή τροφίμων.
- ελαχιστοποιεί τη χρήση πλαστικών και παραγώγων τους στις συσκευασίες τροφίμων.
- μειώνει την απώλεια και τη σπατάλη των τροφίμων.
Σύμφωνα με τον FAO/ΠΟΥ, μια βιώσιμη υγιεινή διατροφή:
- συμβάλλει στην αποφυγή δυσμενών φυλετικών επιπτώσεων, ιδίως όσον αφορά την κατανομή του χρόνου (π.χ. για την αγορά και την παρασκευή φαγητού, νερού και απόκτησης καυσίμων).
- είναι προσβάσιμη και αποδεκτή.
- βασίζεται και σέβεται την τοπική κουλτούρα, τις γαστρονομικές πρακτικές και γνώση, καθώς και τα πρότυπα κατανάλωσης και τις αξίες στον τρόπο από τον οποίο τα τρόφιμα προέρχονται, παράγονται και καταναλώνονται.