Θέμα 2.1: Αναδιανομή τροφίμων
Η αναδιανομή τροφίμων είναι μια διαδικασία κατά την οποία, το πλεόνασμα τροφίμων που διαφορετικά θα μπορούσε να σπαταληθεί, ανακτάται, συλλέγεται και παρέχεται σε άτομα, ιδίως σε άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση.
Η ανάκτηση ασφαλών και θρεπτικών τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση συνίσταται στη λήψη, με ή χωρίς πληρωμή, τροφίμων (επεξεργασμένα, ημιεπεξεργασμένα ή ακατέργαστα) τα οποία διαφορετικά θα απορρίπτονταν ή θα σπαταλούνταν από τις αλυσίδες εφοδιασμού της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της αλιείας του συστήματος τροφίμων.
Η αναδιανομή των πλεοναζόντων τροφίμων καλύπτεται από τη Γενική Νομοθεσία για τα Τρόφιμα (General Food Law). Οι οργανισμοί που λαμβάνουν πλεόνασμα τροφίμων, είτε είναι οργανισμοί αναδιανομής, είτε ΜΚΟ, πρέπει να θεωρούνται υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων βάσει της Γενικής Νομοθεσίας για τα Τρόφιμα.
Δίκτυο αναδιανομής
Οι οργανισμοί υποστήριξης («back-line») ανακτούν δωρεές τροφίμων από παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, τις οποίες μεταφέρουν, αποθηκεύουν και αναδιανέμουν σε ένα δίκτυο συνδεδεμένων και ειδικευμένων φιλανθρωπιών, συμπεριλαμβανομένων φιλανθρωπικών οργανώσεων, κοινωνικών εστιατορίων, κοινωνικών επιχειρήσεων κ.λπ.
Οι οργανισμοί πρώτης γραμμής («front-line») λαμβάνουν δωρεές τροφίμων από οργανισμούς υποστήριξης ή/και απευθείας από φορείς στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Αυτοί, με τη σειρά τους, παρέχουν αυτό το φαγητό στους αποδέκτες τους με διάφορες μορφές (π.χ. δέματα τροφίμων, συσσίτια, γεύματα που σερβίρονται σε κοινωνικά εστιατόρια/καφέ, κ.λπ.). Ορισμένοι μπορεί επίσης να πωλούν προϊόντα διατροφής σε άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση σε επιδοτούμενη τιμή.
Πλεόνασμα τροφίμων
Το πλεόνασμα τροφίμων, που αποτελείται από τελικά προϊόντα διατροφής (συμπεριλαμβανομένου του νωπού κρέατος, φρούτων και λαχανικών), μερικώς παρασκευασμένα προϊόντα ή συστατικά τροφίμων, μπορεί να προκύψει σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας παραγωγής και διανομής τροφίμων για διάφορους λόγους. Για παράδειγμα, τρόφιμα που δεν πληρούν τις προδιαγραφές του παραγωγού ή/και των πελατών (π.χ. διακυμάνσεις στο χρώμα, το μέγεθος, το σχήμα, κ.λπ.), καθώς και τα σφάλματα παραγωγής και επισήμανσης μπορούν να δημιουργήσουν πλεόνασμα στους τομείς της γεωργίας και της παραγωγής.
Το πλεόνασμα τροφίμων μπορεί να αναδιανεμηθεί υπό την προϋπόθεση ότι είναι κατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση και συμμορφώνεται με όλες τις απαιτήσεις ασφάλειας τροφίμων, όπως ορίζονται από τους κανόνες της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων και τις πληροφορίες τροφίμων στους καταναλωτές, καθώς και τους σχετικούς εθνικούς κανόνες.
Τρόφιμα κατάλληλα για δωρεά τροφίμων είναι:
- Ευπαθή τρόφιμα που πλησιάζουν την ημερομηνία «κατανάλωση μέχρι»·
- Μη ευπαθή τρόφιμα που πλησιάζουν και, ενδεχομένως, πέραν της ημερομηνίας «κατανάλωση κατά προτίμηση πριν από»*· Εσφαλμένα ζυγισμένα ή μετρημένα τρόφιμα που δεν μπορούν να πωληθούν·
- Συγκομιδή στα χωράφια με τη συγκατάθεση του παραγωγού·
- Προϊόντα τροφίμων με εσφαλμένη σήμανση, εφόσον μπορούν να παρέχονται όλες οι υποχρεωτικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των αλλεργιογόνων και των συστατικών·
- Κατεστραμμένα, ατελή και χύμα τεμάχια, όπου η ασφάλεια των τροφίμων και οι πληροφορίες για τα τρόφιμα στον καταναλωτή δεν έχουν παραβιαστεί·
- Μη ανοιγμένα, πλεονάζων τρόφιμα , επιστροφές προϊόντων διατροφής ή σφάλματα αποστολής·
- Ξεπερασμένα διαφημιστικά ή εποχιακά είδη, προϊόντα που έχουν διακοπεί και άλλο απόθεμα προς εκκαθάριση
*δεν επιτρέπουν όλες οι χώρες της ΕΕ τη δωρεά τροφίμων που υπερβαίνουν την ημερομηνία «κατανάλωση κατά προτίμηση πριν από»* π.χ. στην Πολωνία δεν είναι επιτρεπτό
Γιατί πρέπει οι παραγωγοί, οι λιανοπωλητές και οι χονδρέμποροι τροφίμων και ποτών να δωρίζουν το πλεόνασμα τροφίμων;
Εάν είστε οργανισμός που θέλει να λαμβάνει πλεονάσματα και να δημιουργήσει συνεργασία με παραγωγούς, λιανοπωλητές και χονδρέμπορους τροφίμων και ποτών, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα εξής επιχειρήματα:
- πραγματοποίηση περιβαλλοντικών βελτιώσεων και αντιμετώπιση της επισιτιστικής φτώχειας·
- συνεργατική δράση σε ένα πλαίσιο αύξησης της επισιτιστικής φτώχειας·
- προώθηση της δέσμευσης της κοινότητας·
- πρόληψη της σπατάλης τροφίμων·
- βελτιστοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας και της διαχείρισης των αποθεμάτων·
- δυνατότητα μείωσης του κόστους διάθεσης·
- βελτίωση της φήμης με τους πελάτες και τους ενδιαφερόμενους φορείς·
- φορολογικές εκπτώσεις και φορολογικά κίνητρα, κατά περίπτωση.