Θέμα 1.1: Τι είναι τα θρεπτικά συστατικά;
Τα θρεπτικά συστατικά είναι χημικές ουσίες που απαιτούνται από το σώμα για τη διατήρηση των βασικών λειτουργιών. Βοηθούν τα κύτταρα του σώματός μας να λειτουργήσουν και να παράγουν ενέργεια.
Τα θρεπτικά συστατικά χωρίζονται σε μακροθρεπτικά και μικροθρεπτικά συστατικά
Μακροθρεπτικά συστατικά (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λίπη)
Τα μακροθρεπτικά συστατικά χρειάζονται σε μεγάλες ποσότητες και παρέχουν ενέργεια στον οργανισμό.
Οι υδατάνθρακες αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας της ανθρώπινης διατροφής.
Παραδείγματα τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες είναι το ψωμί, το ρύζι, το γάλα, οι πατάτες, τα ζυμαρικά και τα αμυλούχα τρόφιμα.
Οι πρωτεΐνες είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη των κυττάρων και των ιστών και είναι σημαντικές σε περιόδους ταχείας ανάπτυξης όπως στην παιδική ηλικία, την εφηβεία και την εγκυμοσύνη.
Παραδείγματα τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη είναι το κρέας, τα ψάρια, τα αυγά, οι ξηροί καρποί, τα γαλακτοκομικά και τα όσπρια.
Τα λίπη είναι πηγή ενέργειας. Υπάρχουν δύο είδη λιπών: τα ακόρεστα λίπη (ωφέλιμα για την υγεία μας) και τα κορεσμένα λίπη (βλαβερά για την υγεία μας).
Παραδείγματα τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη είναι τα λιπαρά κομμάτια κρέατος, τα αλμυρά σνακ και το φοινικέλαιο.
Παραδείγματα τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε ακόρεστα λίπη είναι το αβοκάντο, οι ξηροί καρποί και το ελαιόλαδο.
Μια σημαντική υποκατηγορία ακόρεστων λιπών είναι τα απαραίτητα λιπαρά οξέα, τα οποία το σώμα δεν μπορεί να φτιάξει μόνο του και πρέπει να λαμβάνονται από τις τροφές. Παραδείγματα τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε απαραίτητα λιπαρά οξέα είναι τα λιπαρά ψάρια όπως οι σαρδέλες και το σκουμπρί.
Μικροθρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, ανόργανα στοιχεία)
Τα μικροθρεπτικά συστατικά είναι αναγκαία σε μικρές ποσότητες και είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία και την ανάπτυξη του οργανισμού.
Οι βιταμίνες αποτελούν βασικά συστατικά για τη διατήρηση της καλής υγείας. Κάθε βιταμίνη έχει διαφορετική λειτουργία. Παραδείγματα αποτελούν οι βιταμίνες Α, D, Ε και Κ, η βιταμίνη C και οι βιταμίνες Β (θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, νιασίνη, παντοθενικό οξύ, βιοτίνη, βιταμίνη Β6, βιταμίνη Β12 και φυλλικό οξύ).
Τα ανόργανα στοιχεία είναι στοιχεία που χρειάζεται το σώμα μας για να λειτουργήσει. Μπορούν να βρεθούν στη γη και στα τρόφιμα.9 Ανόργανα στοιχεία είναι το ασβέστιο, ο σίδηρος, το φθόριο, το ιώδιο, το μαγνήσιο, ο φώσφορος, το κάλιο, το σελήνιο, το νάτριο και ο ψευδάργυρος.
Τα τρόφιμα περιέχουν θρεπτικά συστατικά. Τα τρόφιμα που παρέχουν παρόμοιες ποσότητες θρεπτικών συστατικών ομαδοποιούνται.
Οι 5 κύριες ομάδες τροφίμων είναι:
- 1. Φρούτα & λαχανικά
- Δημητριακά (ψωμί, ρύζι, πατάτες, ζυμαρικά και άλλοι αμυλούχοι υδατάνθρακες)
- Γαλακτοκομικά τρόφιμα και εναλλακτικά προϊόντα
- Όσπρια, ψάρια, αυγά, κρέας και μη γαλακτοκομικές πηγές πρωτεΐνης
- Λίπη και έλαια